Bir taşınmaz usulüne uygun şekilde kamulaştırılıp idare adına tescil edildikten sonra, aynı yer için herhangi bir nedenle yeniden bir gerçek veya tüzel kişi adına tapu çıkarsa ne olur? Kamulaştırma Kanunu bu istisnai durum için özel bir hüküm öngörür. Bu rehberde konuyu sade bir dille açıklıyoruz.
Sorun Nasıl Doğar?
Kamulaştırma tamamlandığında, tapuda kayıtlı taşınmazlar idare adına intikal ettirilir; tapusuz taşınmazlar ise idare adına tescil edilir. Ne var ki kadastro yenileme, mükerrer kayıt, hatalı işlem veya başka nedenlerle, kamulaştırılmış olan bu yer için sonradan üçüncü bir kişi adına yeniden tapu tesis edilebilir. Bu durumda aynı taşınmaz üzerinde çelişkili kayıtlar ortaya çıkar ve idarenin mülkiyeti tehlikeye girer.
Kanunun Getirdiği Çözüm (m. 36)
Kamulaştırma Kanunu m. 36’ya göre, kamulaştırma işlemleri tamamlanıp taşınmaz idare adına geçtikten sonra aynı yer için yeniden tapu tesis edilirse, idarenin isteği üzerine hâkim; evrak üzerinde ve gerekli görürse mahallinde inceleme yaparak sonraki kaydın iptaline karar verir. Böylece kamulaştırmayla kurulmuş olan mülkiyet korunur ve sonradan oluşan çelişkili kayıt giderilir. Bu işlemler harca ve resme tabi değildir.
Bu Hükmün Anlamı
Bu düzenleme, usulüne uygun tamamlanmış bir kamulaştırmanın sonradan ortaya çıkan kayıt hatalarıyla işlevsiz kalmasını önler. Önemli olan, ilk kamulaştırmanın hukuka uygun biçimde tamamlanmış ve tescilin gerçekleşmiş olmasıdır. Buna karşılık kamulaştırma usulüne uyulmadan yapılan fiili el atmalar bu madde kapsamında değildir; onlar kamulaştırmasız el atma hükümlerine tabidir.
Malik Açısından Önemi
Sonradan adına tapu çıkan kişi, taşınmazı gerçekten kazandığını düşünebilir; ancak daha önce usulüne uygun bir kamulaştırma yapılmışsa, bu sonraki kayıt mahkemece iptal edilebilir. Bu nedenle taşınmaz alırken, taşınmazın geçmişte kamulaştırmaya konu olup olmadığının tapu ve idare kayıtlarından araştırılması; bir uyuşmazlık hâlinde ise kamulaştırma sürecinin usulüne uygun tamamlanıp tamamlanmadığının dikkatle incelenmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
