Gece yapılan çalışmalar, gündüz çalışmalarından farklı kurallara tabidir. İş Kanunu’nun 69. maddesi, işçi sağlığını korumak için gece çalışmasına özel sınırlar getirir.
Gece Dönemi Nedir?
Çalışma hayatında “gece”; en geç saat 20.00’de başlayıp en erken saat 06.00’ya kadar geçen ve her hâlde en fazla 11 saat süren dönemdir. Bu dönemde yapılan çalışma, gece çalışması sayılır.
7,5 Saatlik Sınır
İşçilerin gece çalışmaları kural olarak 7,5 saati geçemez. Bu sınır, işçinin sağlığını korumaya yöneliktir ve kural olarak işverenin inisiyatifiyle aşılamaz.
İstisnalar
Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işler (ve petrol arama-sondaj gibi belirli faaliyetlerde), işçinin yazılı onayı alınmak şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Bu işler dışında 7,5 saatlik sınır geçerlidir.
Fazla Çalışmaya Etkisi
İstisna kapsamı dışındaki işlerde, gece döneminde 7,5 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılır ve haftalık 45 saat aşılmamış olsa bile zamlı ücrete tabidir. Ayrıca gece sayılan dönemde fazla çalışma yaptırılamayacağına ilişkin sınırlamalar vardır.
Çocuk ve Kadın İşçilerin Korunması
18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece döneminde çalıştırılması yasaktır. Kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmaları özel bir yönetmeliğe tabidir; gebe ve emziren işçiler için ek koruyucu hükümler bulunur.
Sıkça Sorulan Sorular
Gece çalışması için ek ödeme zorunlu mu? Kanunda gece çalışmasına özel bir zam zorunluluğu olmamakla birlikte, toplu iş sözleşmeleriyle ek ödeme öngörülebilir.
Sürekli gece vardiyasında çalıştırılabilir miyim? İşçilerin postaları, kural olarak periyodik biçimde değiştirilmelidir.
7,5 saati aşarsam ne olur? İstisna kapsamı dışındaysanız aşan süre fazla çalışmadır ve ücreti zamlı ödenir.
Gece çalışması ve fazla mesai hesapları teknik konulardır. Hakların doğru değerlendirilmesi için profesyonel hukuki destek alınması yerinde olur.
