Evden çıktınız, anahtarı teslim ettiniz, eve de bir zarar vermediniz. Ama ev sahibi depozitoyu (güvence bedelini) bir türlü geri vermiyor: “Boya badana lazım”, “fatura borcun olabilir” derken haftalar geçiyor. Bu çok yaygın bir sorun. Peki hukuk ne diyor?
Depozito nedir, ne kadar olabilir?
Depozito, hukuk dilinde “güvence bedeli” olarak geçer ve Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde düzenlenir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında bu güvence en fazla üç aylık kira bedeli kadar olabilir. Ev sahibi daha fazlasını aldıysa, aşan kısım geçersizdir ve fazlasını geri isteyebilirsiniz.
Aslında para bankaya yatırılmalıydı
Kanun aslında nakit depozitonun, kiracı adına açılan ve kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyen bir vadeli mevduat hesabına yatırılmasını öngörür. Yani depozito doğrudan ev sahibinin cebine değil, bankaya gider. Uygulamada bu kurala çoğu zaman uyulmaz; para elden verilir. Sorunların çoğu da buradan çıkar.
“Üç ay” kuralı
Depozito usulüne uygun şekilde bankaya yatırılmışsa, banka parayı kural olarak iki tarafın ortak talebiyle ya da kesinleşmiş bir icra takibi veya mahkeme kararıyla öder. Ancak burada kiracı lehine önemli bir kural vardır: Kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesinden itibaren üç ay içinde size karşı dava açtığını veya icra takibi başlattığını bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka sizin talebinizle depozitoyu geri vermek zorundadır.
Para elden verildiyse ne yapmalı?
Depozitoyu elden ödediyseniz ve ev sahibi vermiyorsa: Önce yazılı bir talep/ihtar gönderin ve depozitoyu makul bir süre içinde iade etmesini isteyin. Sonuç alamazsanız ilamsız icra takibi başlatabilir veya alacak davası açabilirsiniz. Burada en kritik konu ispattır: Kira sözleşmesinde “güvence bedeli teslim edilmiştir” gibi bir ibarenin bulunması ya da dekont/makbuz gibi bir belgenin olması, lehinize güçlü bir delildir.
Ev sahibi kesinti yapabilir mi?
Evet, ama keyfî değil. Kiraya veren yalnızca gerçek ve belgelenebilir alacakları (ödenmemiş kira, faturalar, kiracının verdiği zarar gibi) için depozitodan mahsup yapabilir. Olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranma (normal eskime) bu kapsamda değildir; bunun bedeli depozitodan kesilemez.
Özetle
Depozito sizin güvence paranızdır; ev sahibinin “bağışı” değildir. Sözleşmeye uygun teslim ettiyseniz ve borcunuz yoksa geri almaya hakkınız vardır. Belgelerinizi saklayın, talebinizi yazılı yapın ve gerekirse icra/dava yoluna başvurmaktan çekinmeyin. Tutarın büyük olduğu veya ihtilafın karmaşıklaştığı durumlarda bir avukata danışmak işinizi kolaylaştırır.
