Kamu kurumları mal veya hizmet alırken, yapım işi yaptırırken belirli usullere uymak zorundadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, bu usulleri tek tek belirler. Hangi usulün kullanılacağı, işin niteliğine ve değerine göre değişir.
Temel usuller
Kanunun 18. maddesine göre temel ihale usulleri ikidir. Açık ihale (m. 19), bütün isteklilerin teklif verebildiği, en yaygın ve asıl usuldür; şeffaflık ve rekabet açısından önceliklidir. Belli istekliler arasında ihale (m. 20) ise işin özel uzmanlık veya karmaşıklık gerektirdiği durumlarda kullanılır; burada önce bir ön yeterlik değerlendirmesi yapılır ve yeterli görülen istekliler teklif vermeye davet edilir.
Pazarlık ve doğrudan temin
Pazarlık usulü (m. 21), yalnızca kanunda sayılan özel hâllerde uygulanabilir; örneğin doğal afet gibi ivedi durumlar ya da önceki ihalede uygun teklif çıkmaması gibi.
Doğrudan temin (m. 22) ise aslında bir ihale usulü değildir; belirli durumlarda (düşük tutarlı ihtiyaçlar, tek kaynaktan temin zorunluluğu, ivedi gereksinimler gibi) ilan yapma ve teklif alma zorunluluğu olmadan ihtiyacın karşılanması yöntemidir. Özetle kural açık ihaledir; diğer yöntemler ancak kanundaki şartlar gerçekleştiğinde devreye girer.
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kamu ihale mevzuatı teknik ve süreye bağlı olduğundan, somut durumunuz için bir avukata danışmanız yararınıza olacaktır.
