Her hapis cezası, cezaevine tam zamanlı girilerek infaz edilmek zorunda değildir. Kanun, belirli koşulları taşıyan hükümlüler için cezanın konutta, hafta sonları ya da yalnızca geceleri infaz edilmesine imkân tanıyan “özel infaz usulleri” öngörmüştür. Bu usuller, hükümlünün iş ve aile yaşamını mümkün olduğunca sürdürmesine olanak sağlar. 2025’te yapılan değişikliklerle bu alanda önemli güncellemeler yapılmıştır.
Bu yazıda özel infaz usullerini, geceleyin ve hafta sonu infazı, konutta infazın yaş ve süre ölçütlerini, ağır hasta ve yeni doğum yapmış hükümlülere ilişkin düzenlemeleri ve karar merciini güncel haliyle yalın bir dille açıklıyoruz. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir durumda bir avukata danışmanız önerilir.
Özel İnfaz Usulleri Nedir?
Özel infaz usulleri, 5275 sayılı Kanun’un 110. maddesinde düzenlenir ve üç ana biçimi kapsar: geceleyin infaz, hafta sonu infaz ve konutta infaz. Bu usuller, belirli süre ve koşulları taşıyan hükümlülerin cezalarını klasik kapalı infaz yerine daha esnek bir biçimde çekmelerine olanak tanır. Amaç, kısa süreli ve belirli profildeki cezalarda hükümlünün toplumsal bağlarını korumaktır.
2025 Değişikliği
Kamuoyunda “10. Yargı Paketi” olarak anılan 7550 sayılı Kanun, 4 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak 110. maddede önemli değişiklikler yapmıştır. Bu değişikliklerle özel infaz usullerinin süre sınırları ve yararlanma koşulları yeniden belirlenmiştir. Aşağıdaki ölçütler bu güncel düzenlemeye dayanmaktadır; somut bir başvuruda yürürlükteki metnin ayrıca teyidi önemlidir.
Geceleyin İnfaz
Geceleyin infazda hükümlü, hafta sonları hariç her gün saat 19.00’da ceza infaz kurumuna girer ve ertesi gün saat 07.00’de çıkar. Böylece gündüz saatlerinde işine veya günlük yaşamına devam edebilir. Güncel düzenlemeyle bu usulün, hükümlünün iş ve ailevi durumu ile kurumun işleyişine göre, süresi aynı kalmak kaydıyla hafta içi günlerde de uygulanabilmesine imkân tanınmıştır.
Hafta Sonu İnfaz
Hafta sonu infazda hükümlü, cezasını yalnızca hafta sonları ceza infaz kurumunda çeker; uygulamada bu, kural olarak Cuma akşamından Pazar akşamına kadar olan dönemi kapsar. Bu usul de hükümlünün hafta içi yaşamını büyük ölçüde sürdürebilmesini sağlamayı amaçlar. Geceleyin ve hafta sonu infaz, aynı süre sınırlarına tâbidir.
Gece/Hafta Sonu İnfazda Süre Sınırı
Güncel düzenlemeye göre infaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine; kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasının geceleyin ya da hafta sonu infazına karar verebilir. Süre sınırının aşılması hâlinde bu usullerden yararlanılamaz.
Konutta İnfaz: Yaş ve Süre Ölçütleri
Konutta infazda ölçütler yaş ve süreye göre belirlenir. Güncel düzenlemeye göre; kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler toplam üç yıl, yetmiş yaşını bitirmiş kişiler toplam dört yıl, yetmiş beş yaşını bitirmiş kişiler ise toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarını koşulları varsa konutlarında çekebilir.
Konutta İnfaz Ölçütleri (Özet Tablo)
| Hükümlü | Üst süre sınırı |
|---|---|
| Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş | Toplam 3 yıl |
| 70 yaşını bitirmiş | Toplam 4 yıl |
| 75 yaşını bitirmiş | Toplam 5 yıl |
Ağır Hasta ve Engelliler
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere; maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlülerin cezası konutta infaz edilebilir. Bu değerlendirme, kanunda öngörülen sağlık usulüne göre yapılır.
Yeni Doğum Yapmış Kadınlar
Doğum yapmış kadın hükümlüler bakımından da konutta infaz mümkündür. Güncel düzenlemeye göre, suç tipine bakılmaksızın diğer koşulları taşımaları kaydıyla, toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olan kadın hükümlüler, doğum tarihinden itibaren altı ay geçtikten sonra konutta infazdan yararlanabilir. Bu yola başvurabilmek için doğum tarihinden itibaren bir yıl altı ayın (on sekiz ayın) geçmemiş olması gerekir.
Zararın Giderilmesi Koşulu
Konutta infaza ilişkin bazı hâllerde, mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla giderilmesi aranır; hükümlünün hukuki sorumluluğu ise her hâlde saklıdır. Bu koşul, mağdurun zararının gözetilmesini amaçlar.
Yararlanamayan Suçlar
Özel infaz usullerinden yararlanma, suç türüne göre sınırlanmıştır; kanunda sayılan bazı suçlar bakımından bu usullere başvurulamaz. Hangi suçların kapsam dışında olduğu, 110. maddedeki istisna hükümlerine göre belirlenir. Bu nedenle başvurudan önce suç türünün değerlendirilmesi gerekir.
Karar Mercii: İnfaz Hâkimliği
Özel infaz usullerine karar verme yetkisi infaz hâkimliğindedir. İnfaz hâkimi, kanunda yazılı koşulların varlığını değerlendirir ve takdir yetkisini kullanır. Karara karşı, ilgili usule göre itiraz yoluna başvurulabilir.
Koşullu Salıverilme ile İlişkisi
Özel infaz usulüyle cezasını çeken hükümlüler hakkında, genel hükümler çerçevesinde koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik uygulanmaya devam eder. Yani özel infaz, bu kurumların yerine geçmez; onlarla birlikte işler. Bu konuların ayrıntılarını ilgili rehberlerimizde bulabilirsiniz.
Pratik Öneriler
Başvurudan önce; toplam ceza süresinin ilgili sınırlar içinde olup olmadığını, suç türünün kapsam dışında bulunup bulunmadığını ve varsa zararın giderilmesi koşulunu değerlendirmek önemlidir. Yaş, sağlık ya da doğum durumuna ilişkin belgelerin eksiksiz hazırlanması, talebin infaz hâkimliğince kabulü bakımından yararlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel infaz usullerine kim karar verir?
Bu usullere karar verme yetkisi infaz hâkimliğindedir; infaz hâkimi koşulların varlığını değerlendirir ve takdir yetkisini kullanır.
Geceleyin infazda saatler nedir?
Geceleyin infazda hükümlü, hafta sonları hariç her gün saat 19.00’da kuruma girer ve ertesi gün saat 07.00’de çıkar; güncel düzenlemeyle bu usul koşullarına göre hafta içi günlerde de uygulanabilir.
Konutta infazdan kimler yararlanır?
Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişiler toplam üç yıl; 70 yaşını bitirmiş kişiler toplam dört yıl; 75 yaşını bitirmiş kişiler toplam beş yıl veya daha az cezada koşulları varsa yararlanabilir. Ayrıca ağır hasta/engelli ve yeni doğum yapmış kadın hükümlüler bakımından da konutta infaz mümkündür.
Doğum yapan kadın ne zaman başvurabilir?
Doğum tarihinden itibaren altı ay geçtikten sonra ve toplam beş yıl veya daha az cezada başvurulabilir; ayrıca doğumdan itibaren bir yıl altı ayın geçmemiş olması gerekir.
Her suç için özel infaz mümkün mü?
Hayır. Kanunda sayılan bazı suçlar bakımından özel infaz usullerinden yararlanılamaz; suç türünün kapsamda olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
Özel infaz usulleri, kısa süreli ve belirli profildeki cezalarda hükümlünün yaşamını sürdürmesine imkân tanıyan, 2025’te güncellenmiş esnek bir infaz biçimidir; süre, yaş ve suç türü ölçütleri sonucu doğrudan etkiler. Bir özel infaz başvurusunu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 110 (4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikler dâhil) ve m. 16; 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu. Güncel süre, yaş ve istisnalar için yürürlükteki metnin teyidi gerekir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş ya da avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebilir; her somut durum için avukat görüşü esastır.
