Çalışanın gün içinde dinlenmeye, yemek yemeye ve toparlanmaya ihtiyacı vardır. İş Kanunu bu ihtiyacı bir hak olarak güvence altına alır: ara dinlenmesi (mola). Bu rehberde İş Kanunu m. 68’i ve ara dinlenmesinin sürelerini sade bir dille açıklıyoruz.
Ara Dinlenmesi Süreleri
Ara dinlenmesi, günlük çalışma süresinin uzunluğuna göre kademeli olarak belirlenmiştir. İş Kanunu m. 68’e göre işçiye:
- 4 saat veya daha kısa süreli işlerde 15 dakika,
- 4 saatten fazla ve 7,5 saate kadar (7,5 saat dâhil) süreli işlerde yarım saat,
- 7,5 saatten fazla süreli işlerde 1 saat ara dinlenmesi verilir.
Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir. Kural olarak aralıksız verilir; ancak iklim, mevsim, yöre gelenekleri ve işin niteliğine göre sözleşmeyle aralı da kullandırılabilir.
Çok Uzun Çalışmalarda Mola
Günlük çalışma süresi 11 saati aşamaz. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, 7,5 saati aşan çalışmalarda öngörülen 1 saatlik ara dinlenmesi günde en çok 11 saate kadar olan çalışmalar içindir; 11 saatten fazla çalışmalarda ara dinlenmesi en az 1,5 saat olmalıdır. Daha uzun çalışmalarda mola süresi de orantılı olarak artar.
Ara Dinlenmesi Ücrete Dâhil Değildir
Maddenin en önemli kuralı şudur: ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bunun nedeni bu sürenin tamamen işçinin tasarrufunda olmasıdır; işçi bu sürede yemek yiyebilir, dışarı çıkabilir, dinlenebilir ve işverenin talimatına tabi değildir. Bu yüzden ara dinlenmesi için ücret ödenmez; örneğin günde 8 saat çalışan ve 1 saat mola kullanan işçinin ücrete esas fiilî çalışması 7 saattir.
Molada Çalıştırılırsa Ne Olur?
İşçi ara dinlenmesinde işyerinde kalsa bile çalışmaya zorlanamaz. Ancak işçi bu sürede fiilen çalıştırılıyor ya da işverenin emrinde, çıkacak iş için hazır bekletiliyorsa, bu süre çalışma süresinden sayılır. Bu durumda haftalık çalışma 45 saati aşarsa, aşan kısım fazla çalışma olarak ücretlendirilir. Molanın hiç kullandırılmaması da işverene idari yaptırım doğurur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
