Bir icra takibi yanlış (yetkisiz) bir icra dairesinde başlatılmışsa, borçlunun buna karşı kullanabileceği bir hakkı vardır: yetki itirazı. İcra ve İflas Kanunu’nun 50. maddesi, icra dairelerinin yetkisini düzenler. Bu rehberde hangi icra dairesinin yetkili olduğunu ve yetki itirazının nasıl yapıldığını sade bir dille açıklıyoruz.
Hangi İcra Dairesi Yetkilidir?
İİK m. 50, para ve teminat borçlarına ilişkin takiplerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yetki kurallarının kıyasen uygulanacağını belirtir. Buna göre genel yetkili icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yeri icra dairesidir (HMK m. 6). Ayrıca:
- Takibe esas alınan sözleşmenin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m. 50),
- Para borçları kural olarak alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gereken borçlardan sayıldığından, çoğu zaman alacaklının yerleşim yeri icra dairesi de yetkili olur (TBK m. 89).
Önemli bir istisna: Kambiyo senetlerine (çek, bono, poliçe) dayalı alacaklar “aranacak alacak” sayıldığından, alacaklı kendi yerleşim yerinde takip yapamaz.
Yetki İtirazı Nasıl Yapılır?
İcra dairelerinin yetkisi (kesin yetki hâlleri dışında) kamu düzeninden değildir; bu nedenle icra dairesi veya mahkeme yetkisizliği kendiliğinden dikkate alamaz. Yetkisiz bir dairede takip yapılmışsa borçlunun yetki itirazında bulunması gerekir. Bunun için:
- Yetki itirazı, esasa (borca) itirazla birlikte ve ödeme emrine itiraz süresi olan yedi gün içinde yapılmalıdır,
- Borçlu, sadece “yetkisizdir” demekle yetinemez; yetkili icra dairesinin hangisi olduğunu da göstermek zorundadır. Aksi hâlde yetki itirazı geçersiz sayılır.
Borçlu yetki itirazını süresinde yapmazsa, itiraz süresi henüz dolmamış olsa bile dairenin yetkisi kesinleşir.
İtirazın İncelenmesi
Yetki itirazını alacaklı kabul etmezse, icra mahkemesine başvurarak itirazın kaldırılmasını ister. İcra mahkemesi önce yetki meselesini inceleyip kesin olarak karara bağlar. Borçlu yalnızca yetkiye itiraz etmişse, alacaklı yalnızca icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gidebilir.
Dikkat: İtirazın İptali Davasının Yetkisi Ayrıdır
İcra dairesinin yetkisinin kesinleşmesi, o yerdeki mahkemeyi açılacak itirazın iptali davası bakımından otomatik olarak yetkili hâle getirmez; o dava için yetkili mahkeme genel hükümlere göre ayrıca belirlenir. Bu nedenle hangi dairenin yetkili olduğu en baştan doğru tespit edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
