Boşanmayla birlikte çocuk lehine bağlanan iştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı amacı taşır. Bu nafakanın ne zaman sona ereceği ve çocuk reşit olduktan sonra eğitim giderlerinin nasıl karşılanacağı, uygulamada en çok karıştırılan konulardandır.
İştirak Nafakası Ne Zaman Sona Erer?
TMK m. 328/1’e göre ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasıyla (18 yaş) sona erer. İştirak nafakası da bu tarihte kanun gereği kendiliğinden ortadan kalkar; bunun için ayrıca bir kaldırma davası açılmasına ya da kararda belirtilmesine gerek yoktur.
Eğitim Devam Ediyorsa: TMK m. 328/2
Çocuk ergin olmasına rağmen eğitimine devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Doktrinde bu nafakaya eğitim nafakası da denir ve hukuki dayanağı TMK m. 328/2 ile 364. maddedir.
Davayı Kim Açar?
Önemli bir usul noktası: çocuk ergin olduktan sonra velayet sona erdiğinden, bu davayı artık çocuğun kendisi açar. Velayeti kullanmış olan anne veya baba, ergin çocuk adına bu talebi ileri süremez. Bu yönüyle eğitim nafakası, iştirak nafakasının “devamı” değil; ayrı bir yardım nafakası davasıdır.
Sınırları: İhtiyaç ve Hakkaniyet
Yardım nafakası mutlak bir hak değildir. Çocuğun gerçekten muhtaç olması ve eğitim nedeniyle kendi geçimini sağlayamaması aranır. Yargıtay uygulamasında, çalışan ve geçimini sağlayabilen ya da bir mesleği edinmiş kişinin açıköğretim gibi gerekçelerle nafaka talep etmesi, hakkaniyet (TMK m. 4) ölçütüyle reddedilebilmektedir.
Reşit Olduktan Sonra Ödenen Nafaka Geri İstenir mi?
Çocuk reşit olduktan sonra nafaka yükümlüsü ödeme yapmaya devam etmişse, Yargıtay kararlarına göre bu ödemeler ahlaki bir görevin yerine getirilmesi sayılır ve kural olarak iadesi istenemez.
Sıkça Sorulan Sorular
Üniversite bitince nafaka devam eder mi? Kural olarak nafaka, eğitimin sona ermesiyle son bulur; öğrencilik fiilen devam ettiği sürece talep edilebilir.
18 yaşını doldurunca nafakayı kesmek için dava şart mı? İştirak nafakası kendiliğinden sona erdiğinden ayrıca dava gerekmez; tereddüt hâlinde tespit istenebilir.
Görevli mahkeme hangisidir? Aile hukukundan kaynaklanan bu dava, aile mahkemesinde görülür.
Eğitim nafakası, doğru tarafça ve doğru zamanda açılmadığında usulden reddedilebilen teknik bir davadır. Talebin koşullarını baştan değerlendirmek için bir avukattan destek almak yararlı olabilir.
