Uluslararası bir tahkim sözleşmesi hazırlanırken verilen en stratejik kararlardan ikisi şudur: tahkim yeri neresi olacak ve uyuşmazlığın esasına hangi hukuk uygulanacak? Bu iki kavram sıkça karıştırılır ama farklıdır.
Tahkim yeri (seat) nedir?
Tahkim yeri, tahkimin hukuken bağlı olduğu yerdir. Bu yerin tahkim kanunu (örneğin Türkiye söz konusuysa 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu) sürece uygulanır ve o yerin mahkemeleri (örneğin iptal davası bakımından) yetkili olur. Önemli bir ayrıntı: duruşmaların fiziken başka bir şehirde veya ülkede yapılması, tahkim yerini değiştirmez. Tahkim yeri hukuki bir bağdır, fiziki bir adres değil.
Uygulanacak hukuk
Uyuşmazlığın esasına uygulanacak hukuk ise ayrı bir konudur: sözleşmeden doğan hak ve borçların hangi ülke hukukuna göre değerlendirileceğidir. Burada kural irade serbestisidir; yani taraflar uygulanacak hukuku seçebilir. Taraflar bir seçim yapmamışsa, uyuşmazlıkla en sıkı ilişkili hukuk veya uygun görülen kurallar uygulanır.
Tahkim yeri, iptal ve denetim rejimini belirlediği için son derece stratejik bir tercihtir. Bu nedenle hem tahkim yerinin hem de uygulanacak hukukun sözleşmede açıkça yazılması, ileride doğabilecek belirsizlikleri önler.
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tahkim uygulaması olaya ve uygulanacak kurallara göre değiştiğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız yararınıza olacaktır.
