Ne yaşandı?

Bir kişi; acil para ihtiyacı, tecrübesizlik ya da zor bir an nedeniyle, edimler arasında açık bir dengesizlik bulunan ağır şartlı bir sözleşmeyi imzalıyor. Karşı taraf, bu zayıf durumu kullanarak kendi lehine fahiş bir denge kurmuş oluyor.

Hukuki durum

Türk Borçlar Kanunu m. 28, “aşırı yararlanma (gabin)” hâlini düzenler. Bir sözleşmede edimler arasında açık bir oransızlık varsa ve bu oransızlık, zarar görenin darda kalmasından, düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılarak yaratılmışsa; zarar gören taraf, durumun özelliğine göre ya sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürerek verdiğini geri isteyebilir ya da oransızlığın giderilmesini (edimin düzeltilmesini) talep edebilir.

Bu hak, zarar görenin durumun etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl ve her hâlde sözleşmenin kurulmasından başlayarak belirli bir süre içinde kullanılır. Yalnızca oransızlık değil, zayıf durumdan yararlanma unsuru da birlikte aranır.

Edimler arasındaki oransızlığın “açık” olup olmadığı, rayiç/piyasa değeriyle karşılaştırma gibi objektif ölçütlerle belirlenir. Zayıf durumdan yararlanma (sömürü) unsuru ispatlanamazsa, yalnızca yüksek bedel tek başına gabin için yeterli sayılmaz.

Ne yapmalısınız?

Edimler arasındaki açık oransızlığı ve içinde bulunduğunuz zor durumu ortaya koyan delilleri toplayın; süreye dikkat edin. Sözleşmeden kurtulma ya da düzeltme talebi için bir avukata danışmanız yerinde olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.