Tazminatın İndirilmesi (Tenkis): Hatır İlişkisi, Zarar Görenin Durumu ve Diğer Sebepler (TBK 52)

Tazminat hukukunda amaç, zararın giderilmesidir; ancak hükmedilecek tutar, her zaman zararın tamamına eşit olmak zorunda değildir. Kanun, belirli hâllerde hâkime tazminatı indirme imkânı tanır.

Kanun ne diyor?

Türk Borçlar Kanunu m. 51, hâkimin tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirleyeceğini düzenler. m. 52 ise tazminatın indirilmesi sebeplerini ele alır: zarar görenin de kusurunun bulunması (müterafik kusur) ya da zararın doğmasına veya artmasına etki etmesi hâlinde, hâkim tazminatı indirebilir ya da tümüyle kaldırabilir. Ayrıca tazminat yükümlüsünün ödeme durumu gibi hakkaniyet gerektiren hâllerde de uygun bir indirim yapılabilir.

Uygulamada durum

Uygulamada sık karşılaşılan bir indirim sebebi, “hatır ilişkisi”dir; örneğin bir kişinin bir başkasını bedelsiz, nezaketen taşıması (hatır taşıması) hâlinde, hâkim hakkaniyet gereği tazminattan uygun bir indirim yapabilir. Benzer şekilde, zarar görenin zararın doğmasına ya da artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunması da indirim sebebi olabilir. İndirimin yapılıp yapılmayacağı ve oranı, somut olaya göre takdir edilir; sabit bir oran yoktur.

Bu indirim sebepleri, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; yalnızca hükmedilecek miktarı etkiler. İndirim, kusurun ağırlığı, tarafların durumu ve olayın özellikleriyle orantılı biçimde uygulanır.

İndirim, tazminatın belirlenmesinde hâkimin takdir alanındadır; ancak bu takdir keyfî olamaz, gerekçelendirilmesi ve olayın özellikleriyle orantılı olması gerekir. İndirim sebeplerinin yargılamada açıkça ileri sürülmesi önemlidir.

Pratik sonuç

Tazminat talebinizde ya da savunmanızda, indirim sebeplerinin (hatır ilişkisi, zarar görenin kusuru gibi) bulunup bulunmadığını değerlendirmek önemlidir. Bu değerlendirmeyi bir avukatla yapmanız, hem talebin hem de savunmanın doğru kurulmasını sağlar.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.