Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler, mirasçılar arasında sık sık uyuşmazlık doğurur. Bu durumda hangi davanın açılacağı (muvazaa mı, tenkis mi) sonucu kökten değiştirdiği için, ayrımın doğru yapılması kritik öneme sahiptir.

Kanun ne diyor?

Muris muvazaası, miras bırakanın mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla, aslında bağışlamak istediği malı görünüşte “satış” gibi göstermesidir; burada görünürdeki işlem (satış) muvazaalıdır ve geçersizdir. Bu durumda tapu iptali ve tescil davası açılabilir; işlem baştan geçersiz sayılarak mal terekeye döner. Tenkis ise (TMK 560 vd.), gerçek ve geçerli bir kazandırmanın (örneğin gerçek bir bağışın), saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal etmesi hâlinde gündeme gelir; bu davada işlem tümden iptal edilmez, yalnızca saklı payı aşan kısım oranında indirilir.

Uygulamada durum

Yani muvazaa, işlemin görünüşte başka bir işlem olarak gizlenmesine; tenkis ise gerçek ama saklı payı zedeleyen kazandırmalara ilişkindir. Muvazaada amaç, işlemin geçersizliğini saptamaktır; tenkiste ise amaç, saklı payın tamamlanmasıdır. Hangi davanın açılacağı, devrin gerçek niteliğine (gizli bir bağış mı, gerçek bir satış/bağış mı) ve toplanabilecek delillere göre belirlenir.

Bazı durumlarda her iki yol birlikte ya da kademeli olarak değerlendirilebilir. Bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, malın değeri ile devir bedeli arasındaki fark ve tarafların ilişkisi, niteliğin belirlenmesinde önemli ipuçları sağlar.

Muris muvazaasına dayalı tapu iptali davası kural olarak bir süreye bağlı değilken, tenkis davası belirli (hak düşürücü) sürelere tabidir. Bu usuli fark da, somut olayda hangi yolun seçileceğini etkileyen önemli bir ölçüttür.

Pratik sonuç

Devrin gerçekten bağış mı yoksa satış mı olduğunu, bedelin ödenip ödenmediğini gösteren delilleri toplayın. Doğru davanın seçilmesi sonucu doğrudan etkilediğinden, bir avukatla strateji belirlemeniz büyük önem taşır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.