Ölümle Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Sağ Kalan Eşin Katılma Alacağı (TMK 225, 236)

Evli bir kişinin ölümünde sıkça yapılan bir hata, tüm malların doğrudan miras olarak paylaşılmasıdır. Oysa miras paylaşımından önce, eşler arasındaki mal rejiminin tasfiye edilmesi gerekir.

Kanun ne diyor?

Türk Medeni Kanunu m. 225’e göre, eşlerden birinin ölümüyle mal rejimi sona erer. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, m. 236 uyarınca her eş (ya da ölen eşin yerine mirasçıları), diğer eşin edindiği malların artık değerinin yarısı oranında “katılma alacağı” hakkına sahiptir. Bu alacak bir miras hakkı değildir; mal rejiminden doğar ve miras paylaşımından önce hesaplanıp ayrılır.

Uygulamada durum

Bunun pratik sonucu şudur: sağ kalan eş çoğu zaman iki ayrı hak elde eder. Önce mal rejiminin tasfiyesiyle katılma alacağı belirlenir; bu, terekeden ayrılır. Ardından kalan tereke, sağ kalan eş de dahil olmak üzere mirasçılar arasında miras payları oranında paylaşılır. Yani sağ kalan eş hem katılma alacağını hem de miras payını alır.

Mal rejimi tasfiyesi yapılmadan doğrudan miras paylaşımına geçilmesi, sağ kalan eşin katılma alacağının gözden kaçmasına ve önemli bir hak kaybına yol açabilir. Hangi malların edinilmiş mal sayılacağı ve artık değerin nasıl hesaplanacağı teknik bir incelemeyi gerektirir.

Katılma alacağı hesabında, kişisel mallar (miras, bağış ve manevi tazminat gibi) ile edinilmiş mallar ayrılır; yalnızca edinilmiş malların artık değeri paylaşıma konu olur. Eşler bir sözleşmeyle başka bir mal rejimi seçmişlerse, hesap buna göre değişir.

Pratik sonuç

Evlilik boyunca edinilen malları ve edinme tarihlerini belirleyin; mal rejimi tasfiyesi ile miras paylaşımının sırayla yürütülmesini sağlayın. Bu hesap karmaşık olduğundan, bir avukatla ilerlemeniz hak kaybını önler.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.