İş Davalarında Zorunlu Arabuluculuk: Dava Şartı

1 Ocak 2018’den itibaren, işçi ile işveren arasındaki birçok uyuşmazlıkta mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak bir dava şartı hâline geldi. Bu düzenleme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirildi. Amaç, uyuşmazlıkların daha hızlı ve daha az maliyetle çözülmesidir.

Hangi davalar arabuluculuk kapsamında?

7036 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre; kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleriyle açılacak davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması zorunludur. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, ücret, yıllık izin alacağı, işe iade gibi uyuşmazlıklar bu kapsamdadır.

Hangi davalar kapsam dışında?

Önemli bir istisna: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuğun dışındadır. Bu davalar doğrudan iş mahkemesinde açılır.

Süreç nasıl işler?

Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır ve büro tarafından bir arabulucu görevlendirilir. Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma tutanağı, kesinleşmiş bir mahkeme kararı gibi icra edilebilir niteliktedir. Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak alınır; işçilik alacaklarında bu tutanaktan sonra dava açılabilir, işe iadede ise son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Arabulucuya başvurmadan doğrudan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Pratikte ne anlama geliyor?

• İşçilik alacağı/işe iade için önce arabuluculuk zorunludur; atlanırsa dava reddedilir.
• İş kazası/meslek hastalığı tazminatı bundan istisnadır; doğrudan dava açılır.
• Anlaşma tutanağı icra edilebilir; süreleri (özellikle işe iadede 2 hafta) takip edin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.