Engelli Çalıştırma Yükümlülüğü ve İşe Alımda Ayrımcılık Yasağı (m. 30, m. 5)

Engelli bireylerin çalışma hayatına katılımı, hem bir sosyal politika hem de işverenler için kanuni bir yükümlülüktür. İş Kanunu, hem belirli bir istihdam oranı öngörür hem de iş ilişkisinde ayrımcılığı yasaklar.

Kanun ne diyor?

İş Kanunu m. 30, elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerine, çalışanlarının en az %3’ü oranında engelli işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırma yükümlülüğü getirir (kamu işyerlerinde bu oran %4’tür). Bu yükümlülüğe uymayan işverenlere, çalıştırılmayan her engelli ve her ay için idari para cezası uygulanır. Ayrıca m. 5, dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, din ve benzeri sebeplerle iş ilişkisinde ayrım yapılmasını yasaklar.

Uygulamada durum

İş ilişkisinde ayrımcılık yapıldığının ortaya konması hâlinde işçi, dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı ile yoksun bırakıldığı haklarını talep edebilir. Engellilik durumunun, tam vücut fonksiyon kaybının belirli bir oranını gösteren sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekir. Engelli işçinin kuruma tescili ve uygun işte çalıştırılması da işverenin yükümlülükleri arasındadır.

Ayrımcılık iddialarında, işçinin ayrımı kuvvetle gösteren olguları ortaya koyması hâlinde aksini ispat yükü işverene geçebilir. İşverenin engelli işçiyi yalnızca işe almakla yetinmeyip, onu meslek ve sağlık durumuna uygun bir işte çalıştırması da kanuni yükümlülüğün parçasıdır; engelli istihdamına yönelik bazı teşvikler de bulunur.

Pratik sonuç

İşe alım sürecine, görüşmelere ve işyeri uygulamalarına ilişkin yazışmaları saklayın; engellilik raporunuzu hazır bulundurun. Ayrımcılık iddiası teknik bir ispat konusu olduğundan, arabuluculuk ve dava sürecinde bir avukatla hareket etmeniz haklarınızı korur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.