Ekonomik kriz ya da yeniden yapılanma dönemlerinde işverenler kısa sürede çok sayıda işçiyi çıkarabilir. Kanun, bu “toplu işçi çıkarma”yı özel bir usule bağlar ve işçilerin haklarını korumaya yönelik güvenceler getirir.

Kanun ne diyor?

İş Kanunu m. 29’a göre işveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleriyle toplu işçi çıkaracaksa, bunu en az otuz gün önceden bir yazıyla işyeri sendika temsilcilerine, ilgili çalışma bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirmek zorundadır. Hangi durumun toplu çıkarma sayılacağı işyerindeki işçi sayısına bağlıdır: işçi sayısı 20-100 arasında ise en az 10 işçi; 101-300 arasında ise en az %10 oranında işçi; 301 ve daha fazla ise en az 30 işçinin bir aylık süre içinde süreli fesihle işine son verilmesi toplu işçi çıkarma kabul edilir.

Uygulamada durum

Toplu çıkarma, işçilerin bireysel haklarını ortadan kaldırmaz: kıdem ve ihbar tazminatı ile iş güvencesi kapsamındaki işçiler için geçerli sebep denetimi ve işe iade imkânı saklıdır. Kanun ayrıca, işverenin bu hükümleri iş güvencesi (m. 18-21) kurallarını dolanmak için kullanamayacağını açıkça belirtir; aksi hâlde işçi işe iade davası açabilir. Usule (özellikle bildirim yükümlülüğüne) aykırılık, uygulamada feshin geçersizliği sonucunu doğurabilir.

Toplu işçi çıkarmaya ilişkin fesihler, bildirimin bölge müdürlüğüne ulaşmasından itibaren kanunda öngörülen sürenin sonunda hüküm doğurur. İşverenin, gerçekte iş güvencesi hükümlerini dolanmak amacıyla toplu çıkarma görüntüsü yaratması hâlinde işçi işe iade davası açabilir; toplu çıkarma, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı haklarını da ortadan kaldırmaz.

Pratik sonuç

Fesih bildiriminizi, çıkarmanın gerekçesini ve usule uyulup uyulmadığını belgeleyin. Tazminatlarınızı ve iş güvencesi haklarınızı değerlendirmek için arabuluculuk ve dava yolu açıktır; bir avukata danışmanız yararlı olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.