Çağrı Üzerine ve Kısmi Süreli (Part-time) Çalışma (m. 13-14)

Herkes tam zamanlı çalışmaz; kısmi süreli (part-time) ve çağrı üzerine çalışma, esnek çalışma biçimleri olarak kanunda düzenlenmiştir. Bu sözleşme türlerinin kuralları, işçinin alacaklarını ve sosyal güvenlik haklarını doğrudan etkiler.

Kanun ne diyor?

İş Kanunu m. 13, kısmi süreli iş sözleşmesini, işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli emsaline göre önemli ölçüde daha az belirlendiği sözleşme olarak tanımlar. m. 14 ise çağrı üzerine çalışmayı düzenler: işçinin ihtiyaç hâlinde çağrılarak iş görmesinin kararlaştırıldığı, kısmi süreli bir sözleşme türüdür. Çağrı üzerine çalışmada, çalışma süresi taraflarca belirlenmemişse kanun haftalık belirli bir süreyi esas alır; ayrıca işçinin çağrıya uyarak çalıştığı her dönem için asgari süre ve çağrının önceden yapılmasına ilişkin güvenceler öngörülür.

Uygulamada durum

Kısmi süreli çalışan işçiye, sırf kısmi süreli olduğu için emsal tam süreli işçiden farklı işlem yapılamaz; ücret ve bölünebilen haklar bakımından yalnızca çalışma süresiyle orantılı bir farklılık kabul edilir. Yıllık izin, kıdem gibi haklar koşulları oluştuğunda kısmi süreli işçi için de geçerlidir. İşçi kâğıt üzerinde kısmi süreli görünüp fiilen tam zamanlı çalıştırılıyorsa, gerçek durumun ispatı hâlinde eksik primler (hizmet tespiti) ve alacaklar gündeme gelir.

Kısmi süreli işçinin, sırf bu nedenle emsal tam süreli işçiye göre olumsuz işleme tabi tutulması ayrımcılık oluşturabilir ve ayrımcılık tazminatını gündeme getirebilir. Yıllık ücretli izin hakkı çalışılan süreyle değil hizmet süresiyle bağlantılı olduğundan, kısmi süreli işçiye de tam olarak kullandırılır.

Pratik sonuç

Sözleşme türünüz haklarınızı belirler; ancak uyuşmazlıkta esas alınan, kâğıt üzerindeki değil gerçek çalışma düzeninizdir. Çalışma sürenizi gösteren kayıtları saklamanız ve durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz yararlı olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.