Kıdem ve İhbar Tazminatı: Ne Zaman, Ne Kadar?

İşten ayrılırken en çok merak edilen konu tazminattır. Kıdem ve ihbar tazminatı birbirinden farklı iki haktır; koşulları ve hesabı ayrıdır.

Kıdem tazminatı

Kıdem tazminatının dayanağı, hâlâ yürürlükte olan 1475 sayılı (eski) İş Kanunu’nun 14. maddesidir. Kıdem tazminatına hak kazanmak için kural olarak en az 1 yıl kıdem ve sözleşmenin kıdeme hak kazandıran bir nedenle sona ermesi gerekir. Bu nedenler arasında işverenin haklı bir neden olmadan yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle feshi (örneğin ücretin ödenmemesi), emeklilik, erkek işçi için askerlik, kadın işçi için evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde fesih ve işçinin ölümü sayılabilir. Tutar, her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır ve yasayla belirlenen bir kıdem tavanı ile sınırlıdır.

İhbar tazminatı

İhbar tazminatı, İş Kanunu m.17’de düzenlenen bildirim sürelerine uyulmamasının karşılığıdır. İş sözleşmesini fesheden taraf, kıdeme göre değişen (2 ila 8 hafta arasındaki) bildirim sürelerine uymak zorundadır. Bu süreye uymadan fesheden taraf, karşı tarafa bu sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı öder. Önemli bir nokta: kıdem tazminatını yalnızca işçi talep edebilirken, ihbar tazminatını koşullara göre işçi de işveren de talep edebilir.

İstifa eden işçi tazminat alabilir mi?

Kural olarak, haklı bir neden olmaksızın kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, mobbing gibi haklı bir nedenle yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin E. 2015/22101, K. 2018/17832 sayılı kararında; düşük ücretten sigorta yapılması ve bazı alacakların ödenmemesi nedeniyle işçinin iş akdini haklı nedenle feshettiği ve kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmiştir.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Kıdem için en az 1 yıl ve hak kazandıran bir fesih şarttır.
• “İstifa ettim” demeden önce, aslında haklı fesih sebebiniz olup olmadığını değerlendirin; bu, tazminat hakkınızı belirler.
• Alacaklarda 5 yıllık zamanaşımı işlediğinden, hesabı ve talebi geciktirmeyin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.