Bir çocuğun babasının hukuken kim olduğu; nafaka, miras ve velayet gibi pek çok hakkın temelini oluşturur. Türk hukuku bu konuda, çocuğun yararını ve hukuki güvenliği korumak için bir karine (varsayım) öngörür. Özellikle ayrılık ve boşanma süreçlerinde bu kural sık sık gündeme gelir.

Kanun ne diyor?

Türk Medeni Kanunu m. 285 uyarınca, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu “babalık karinesi” gereği, çocuk doğrudan kocanın hanesine tescil edilir. Karine kesin değildir; soybağının reddi davasıyla çürütülebilir (TMK m. 286 ve devamı).

Uygulamada durum

Karinenin pratikteki en önemli sonucu, çocuğun doğumla birlikte doğrudan kocanın hanesine tescil edilmesidir; ayrı yaşamak ya da boşanma davasının sürmesi bu sonucu değiştirmez. Karineyi çürütmek isteyen taraf, soybağının reddi davası açmak ve kanundaki hak düşürücü süreye uymak zorundadır. Örneğin eşler fiilen ayrı yaşarken doğan bir çocuk, başka bir erkekten olsa dahi, soybağının reddi davası açılıp kazanılmadıkça hukuken kocanın çocuğu sayılmaya devam eder.

Soybağının reddi davasını koca ve çocuk açabilir; Anayasa Mahkemesi’nin 2023 tarihli kararıyla anneye de bu davayı açma imkânı tanınmıştır. Çocuk boşanmanın üzerinden 300 gün geçtikten sonra doğmuşsa, önceki kocaya bağlanması için annenin evlilik sırasında gebe kaldığının ispatı gerekir. Bütün bu davalarda DNA testi, hem ret hem de babalık davalarında en belirleyici delildir.

Pratik sonuç

Soybağı, tarafların kendi aralarında “anlaşarak” değiştirebilecekleri bir konu değildir; değişiklik ancak mahkeme kararıyla ve kanundaki süreler içinde mümkündür. Çocuğun nafaka ve miras gibi hakları bu karineye bağlı olduğundan, itiraz edilecekse hak düşürücü süreler kaçırılmadan harekete geçilmelidir. Sürecin doğru kurgulanması için bir avukata danışmak, hem çocuğun hem de tarafların yararınadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.