Bir evliliği hukuken sona erdirmenin tek yolu boşanma değildir. Bazı durumlarda evlilik, baştan sakat (hükümsüz) olduğu için “butlan” (iptal) yoluyla sona erdirilir. Boşanma ile butlan, sebepleri ve sonuçları bakımından farklıdır.

Kanun ne diyor?

Evlenmenin butlanı, Türk Medeni Kanunu’nun 145. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Mutlak butlan sebepleri arasında; eşlerden birinin mevcut bir evliliğinin bulunması, ayırt etme gücünden sürekli yoksunluk veya yakın hısımlık gibi hâller sayılır. Nispi butlan ise; ayırt etme gücünden geçici yoksunluk, yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlıklarına dayanır. Boşanma ise geçerli kurulmuş bir evliliğin, kanundaki sebeplerle sona erdirilmesidir.

Uygulamada durum nedir?

Önemli bir nokta: butlanla sona eren bir evlilik dahi, butlanına karar verilene kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur. Bu nedenle, butlan hâlinde de tıpkı boşanmadaki gibi tazminat, nafaka ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemeler gündeme gelebilir; iyi niyetli eş bu haklardan yararlanabilir. Mutlak butlan davası, kural olarak ilgili herkes ve Cumhuriyet savcısı tarafından açılabilirken; nispi butlan yalnızca iradesi sakatlanan eş tarafından açılabilir.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Boşanma, geçerli bir evliliği sona erdirir; butlan ise baştan sakat bir evliliğin iptalidir.
• Butlan kararına kadar evlilik geçerli sayılır; çocuklar ve iyi niyetli eş korunur.
• Hangi yolun uygun olduğu, evliliğin kuruluşundaki sakatlığa veya sonradan doğan sebeplere göre belirlenir.

Kısacası her hükümsüzlük boşanma değildir; baştan sakat evliliklerde butlan yolu söz konusu olur. Doğru yolun seçimi, somut olaydaki sebebe bağlıdır.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Açıklanan kanun hükümleri ve Yargıtay’ın yerleşik uygulaması zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.