Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm sonuçlarında uzlaşmış olması hâlinde başvurdukları hızlı bir yoldur. Dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Ancak “anlaştık, protokolü de imzaladık” demek tek başına yeterli değildir; kanun, hâkime önemli bir görev yükler.

Kanun ne diyor?

TMK 166/3’e göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında yapılan düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, taraf ve çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik isteyebilir; bu değişiklikler ancak taraflarca kabul edilirse hükme yazılır.

Yargıtay bu kuralı nasıl uyguluyor?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik uygulamasına göre, boşanma kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; bu nedenle eşlerin duruşmada asıl olarak (bizzat) dinlenmesi gerekir ve sadece vekilin (avukatın) beyanı yeterli değildir. Örneğin Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2.5.2017 tarihli, E. 2017/2269, K. 2017/5101 sayılı kararında; davacı ile davalının imzaladığı bir protokol bulunmadan ve taraflar hâkim tarafından bizzat dinlenmeden TMK 166/3 uyarınca boşanmaya karar verilmesi usule aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.

Bir diğer önemli ilke, iradeden dönme konusudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E. 2017/2650, K. 2019/485 sayılı kararında benimsendiği üzere, anlaşmalı boşanma yönünde açıklanan irade beyanından taraflar karar kesinleşinceye kadar dönebilir. Yani duruşmada protokolü kabul eden bir eş, karar kesinleşmeden vazgeçebilir; bu durumda dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.

Pratikte ne anlama geliyor?

  • Eşlerin ikisinin de duruşmada hazır bulunması şarttır; biri gelmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez, dava düşebilir veya çekişmeliye döner.
  • Protokol, velayet–nafaka–mal paylaşımı–tazminat gibi tüm sonuçları net ve çelişkisiz biçimde içermelidir; hâkim çocuğun yararına aykırı bir nokta görürse değişiklik isteyebilir.
  • Karar kesinleşmeden fikir değiştirme hakkınız bulunduğunu, fakat bunun süreci uzatacağını bilin.

Anlaşmalı boşanmanın hızı, ancak usul kurallarına eksiksiz uyulduğunda işe yarar. Eksik bir protokol veya duruşmaya katılmama gibi bir hata, en kolay boşanmayı bile geciktirebilir.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.