Bir borçlunun birden fazla alacaklısı varsa ve malvarlığı tüm borçları karşılamaya yetmiyorsa, alacaklılar arasında öncelik sorunu doğar. İcra ve İflas Kanunu, sonradan gelen alacaklıların belirli şartlarla daha önce konulmuş bir hacze katılmasına imkân tanır: hacze iştirak. Bu rehberde bu kurumu sade bir dille açıklıyoruz.
Hacze İştirak Nedir?
Hacze iştirak, bir alacaklının koydurduğu ilk hacze, aynı malı haczettiren diğer alacaklıların aynı derecede katılarak satış bedelinden pay almasıdır. Amaç, alacaklıların takip yarışına girmesini önlemek ve adil bir paylaşım sağlamaktır. İştirak, ilk haciz üzerine satılan malın bedeli icra veznesine girinceye kadar talep edilebilir ve ilk haczin konulduğu icra dairesine başvurularak yapılır. Kanun iki tür iştirak öngörür.
Adi (Takipli) İştirak — İİK m. 100
Bu iştirak türünde, katılmak isteyen alacaklının kendisinin de borçluya karşı bir takip yapmış ve bu takibin kesinleşmiş olması gerekir. Ayrıca alacağın ilk hacizden önce doğmuş olması ve bu önceliğin kanunda sayılan belgelerle ispatlanması aranır:
- Daha önceki bir takibe dayalı aciz vesikası,
- Daha önce açılmış bir davaya dayalı ilam,
- Daha önceki tarihli resmî veya tarih ve imzası onaylı bir senet,
- Daha önceki tarihli resmî makbuz ya da belge.
Bu belgelerden birine dayanmayan alacaklılar, ancak önceki dereceden artan bedeller için hacze katılabilir.
İmtiyazlı (Takipsiz) İştirak — İİK m. 101
Kanun, bazı kişilere takip yapmadan hacze katılma ayrıcalığı tanır. Bunlar arasında borçlunun eşi ve çocukları (evlenme, velayet veya vesayetten doğan alacaklar için) ile vesayeti/kayyımlığı altındaki kişiler sayılır. Nafaka alacaklısı da bu yola başvurabilir. Bu kişilerin önceden takip yapmasına gerek yoktur; ancak iştirak talebine ilk haciz alacaklısı veya borçlu yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz hâlinde iştirak geçici kabul edilir ve talep sahibinin yedi gün içinde dava açması gerekir (nafaka alacakları bu zorunluluğun dışındadır).
Paylaşım ve İtiraz
İştirak hâlinde aynı derecedeki alacaklılar, satış bedelini alacakları oranında (garame yöntemiyle) paylaşır. İcra müdürünün iştirak talebi hakkındaki kabul ya da ret kararına karşı ilgili alacaklı şikâyet yoluna başvurabilir. Önemli bir sınır: maaş ve ücret hacizlerinde hacze iştirak kabul edilmez; ayrıca kamu alacaklarının katılımı kendi özel kanununa (6183 sayılı Kanun) tabidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
