Boşanma davalarının kalbinde çoğu zaman “kusur” kavramı yer alır. Kusurun kimde ve hangi ağırlıkta olduğu; yalnızca boşanmaya karar verilip verilmeyeceğini değil, tazminat ve nafaka taleplerinin akıbetini de doğrudan belirler. Bu makale, evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle açılan boşanma davalarında kusurun nasıl değerlendirildiğini incelemektedir.
Yasal dayanak: TMK m. 166
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılması hâlinde eşlerden her birinin boşanma davası açabileceğini düzenler. Burada belirli bir kusur olgusu sayılmaz; mahkeme, somut olaydaki davranışların evlilik birliğini çekilmez hâle getirip getirmediğini değerlendirir. Bu yönüyle 166. madde, genel bir boşanma sebebi niteliği taşır.
Kusurun kapsamı ve dağılımı
Yargıtay’ın yerleşik uygulamasında yalnızca fiziksel şiddet veya sadakatsizlik gibi ağır eylemler değil; eşe karşı sevgisizlik, ilgisizlik, duygusal ihmal, birlik görevlerinin yerine getirilmemesi, sürekli iş değiştirerek ailenin geçimini riske atmak gibi davranışlar da kusur olarak değerlendirilebilir. Mahkeme, tarafların karşılıklı kusurlarını tespit ederek kimin daha ağır kusurlu olduğunu belirler. Tamamen kusurlu olan eş dava açsa dahi, az da olsa kusuru bulunan diğer eşin itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değilse boşanmaya karar verilebilir; ancak tam kusurlu eşin tek başına açtığı dava korunmaz.
Kusurun ispatı ve sonuçları
Kusur iddiaları tanık beyanları, mesaj kayıtları, sosyal hizmet/uzman raporları ve diğer delillerle ispatlanır. Tespit edilen kusur dağılımı maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174) ile yoksulluk nafakası (TMK m. 175) açısından belirleyicidir: kusuru daha ağır olan eş aleyhine tazminata hükmedilebilirken, yoksulluk nafakası isteyen tarafın kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması gerekir.
Bu nedenle boşanma davalarında kusurun doğru ve eksiksiz ortaya konması büyük önem taşır. Tarafların iddialarını somut delillerle desteklemesi, hem boşanma kararını hem de mali sonuçları doğrudan etkiler.