Lisanssız Elektrik Üretimi: Çatı GES, Bağlantı Anlaşması ve 2025 Değişiklikleri

Enerji maliyetlerini düşürmek isteyen işletmeler için çatı tipi güneş enerjisi santralleri (GES) cazip bir yatırıma dönüştü. Lisanssız elektrik üretimi bu yatırımın hukuki çerçevesini oluşturur; ancak bağlantı ve devir kurallarındaki son değişiklikler dikkatli planlama gerektirir. Bu rehberde lisanssız üretimin işleyişini ve güncel kuralları ele alıyoruz.

Yasal Dayanak

Düzenlemenin temeli 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile EPDK tarafından çıkarılan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'dir. 9 Mayıs 2019 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile üretim gücü, tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle ilişkilendirilmiş; 2022 ve 2025 yıllarındaki değişikliklerle uygulama güncellenmiştir.

Konu Nedir?

Lisanssız elektrik üretimi, EPDK'dan üretim lisansı alınmaksızın, genellikle kendi tüketimini karşılamak amacıyla elektrik üretilmesine imkân tanır. İhtiyaç fazlası elektrik, mahsuplaşma yoluyla değerlendirilebilir.

Kurulu güç çoğunlukla 5 MW'a kadar olan tesisleri kapsar; çatı ve cephe uygulamalarında bu sınır tüketim gücüyle orantılı belirlenir. Güneş başta olmak üzere rüzgar ve diğer yenilenebilir kaynaklar kullanılabilir.

Kimleri Etkiler?

• Çatı GES kuran KOBİ ve sanayi tesisleri
• Yüksek elektrik tüketen ticari işletmeler
• Site, AVM ve plaza yönetimleri ile öz tüketim yatırımcıları

Pratik Adımlar

• Şebeke işletmecisine bağlantı başvurusu yapılması ve önceliklendirme değerlendirmesi
• Çağrı mektubunun alınması ve bağlantı anlaşmasının imzalanması
• Projenin onaylanması, tesisin kurulması ve geçici kabulün yapılması
• Sözleşme gücü ile kurulu güç dengesinin doğru kurulması
• Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında olmasının sağladığı önceliğin değerlendirilmesi

Hukuki Riskler

Sözleşme gücünün kurulu güçle uyumsuzluğu, çağrı mektubunun iadesine ve öncelik sırasının kaybına yol açabilir. 2025 değişikliğiyle getirilen devir kısıtı önemlidir: veraset ve iflas halleri dışında bir lisanssız üretim tesisi devredildiğinde, ilişkilendirilen tüketim tesisi için yeniden bağlantı başvurusu yapılamaz.

Sonuç ve Tavsiye

Çatı GES yatırımının verimi, doğru teknik tasarım kadar sağlam bir hukuki planlamaya bağlıdır. Yatırım öncesinde bağlantı, sözleşme gücü ve devir kurallarını değerlendirmeniz; bağlantı anlaşmasını dikkatle incelemeniz gerekir. Enerji hukuku alanında uzman desteği, ileride doğabilecek hak kayıplarını önler.