Anayasa Mahkemesi, ceza yargılamasının en çok uygulanan kurumlarından “hükmün açıklanmasının geri bırakılması”nı (HAGB) Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Karar ve yürürlük
AYM’nin 10 Temmuz 2025 tarihli, E:2024/98, K:2025/149 sayılı kararı; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde HAGB’yi düzenleyen fıkralara (5 ila 14; özellikle 5. fıkranın birinci cümlesi) ilişkin. Karar Aralık 2025 sonunda Resmî Gazete’de yayımlandı; iptal hükmü, doğacak hukuki boşluğun giderilmesi için yayımdan dokuz ay sonra, 30 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Gerekçe
Mahkeme; HAGB’nin sanığı kanun yolundan peşinen feragate yönlendirebildiğine, mağdura yeterli ve etkili giderim sağlamadığına ve özellikle kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele fiillerinde “cezasızlık” sonucu doğurabildiğine dikkat çekti. Bunun, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında devletin etkili soruşturma yürütme ve faile orantılı ceza verme yükümlülüğüyle bağdaşmadığı değerlendirildi.
İkinci iptal
Bu, AYM’nin HAGB’yi iptal ettiği ilk karar değil. Mahkeme, 1 Haziran 2023 tarihli kararıyla da aynı maddeyi iptal etmiş; kurum sonrasında yeniden düzenlenmişti.
Ne anlama geliyor?
Yürürlük tarihine kadar mahkemeler mevcut düzenlemeye göre işlem yapmaya devam edecek. 30 Eylül 2026 sonrasında ise, yeni bir yasal düzenleme yapılmazsa HAGB kararı verilmesi mümkün olmayacak. Daha önce verilmiş HAGB kararları “kendiliğinden” sonuç doğurmaz; her dosya kendi aşamasına göre değerlendirilir.