İşçi Alacakları ve Nafaka

Konkordato bir şirketin borçlarını yeniden düzenler; ama kanun, iki alacağın üzerine titrer: emeğin karşılığı olan ücret ve geçimin güvencesi olan nafaka. Bunlar pazarlık masasına konmaz.

Bu dava türü nedir?

İşçi alacakları (ücret, kıdem ve ihbar tazminatı gibi) ile nafaka alacakları, İİK m. 206’nın birinci sırasında yer alan imtiyazlı alacaklardır ve konkordatoda çifte zırhla korunur. Birinci zırh mühlettedir: takip yasağına rağmen, bu alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m. 294). Yani işçi, şirket mühletteyken bile ücret ve tazminatı için; nafaka alacaklısı da nafakası için icra yoluna gidebilir. İkinci zırh tasdiktedir: konkordatonun onaylanabilmesi için, bu imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin — alacaklı açıkça vazgeçmedikçe — yeterli teminata bağlanmış olması şarttır (İİK m. 305). Kısacası proje, işçinin ve nafaka alacaklısının hakkını tıraşlayamaz; tıraşlamaya kalkan proje tasdik edilemez.

Bu uyuşmazlık nasıl doğar?

Sahne tanıdıktır: nakit sıkışan işveren önce tedarikçileri, sonra bankayı, en sonunda maaşları geciktirir. Mühlet ilan edilince bazı işverenler “takipler durdu, maaşlar da bekleyebilir” yanılgısına düşer; bazı işçiler ise haklarının mühlete takıldığını sanıp susar. Nafaka tarafında da benzeri olur: borçlunun konkordatosu, nafaka ödemesini aksatmanın bahanesi hâline getirilmeye çalışılır. Her iki yanılgı da kanuna aykırıdır.

Örnek (temsilî): Mühletteki bir fabrikanın işçisi, üç aydır ödenmeyen ücreti için icra takibi başlatsın. “Şirket konkordatoda, takip yapılamaz” itirazı yerinde değildir; çünkü birinci sıradaki işçi alacağı, takip yasağının açık istisnasıdır.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Niteleme: Alacağın 206/1. sıra kapsamında olduğu (ücret, tazminat, nafaka) belgeleriyle ortaya konur.
2. Tercih: Alacaklı; haciz yoluyla takip, alacak kaydı ya da ikisini birlikte yürütme seçeneklerini değerlendirir.
3. Kayıt: Her durumda, ilan üzerine süresinde ve imtiyaz belirtilerek bildirim yapılır.
4. Teminat denetimi: Tasdik aşamasında, tam ödemeyi güvenceleyen teminatın varlığı aranır.
5. Ödeme: Tasdikle birlikte imtiyazlı alacaklar, plana ve teminata uygun biçimde tam olarak karşılanır.

Yaklaşımımız ve çözümümüz

İşçi ve nafaka alacaklısı müvekkillerimizde stratejimiz hızdır: imtiyaz, kullanılmadığında kâğıt üzerinde kalır; biz alacağı belgeleyip takip hakkını gecikmeden işletir, aynı anda kaydı da eksiksiz yaptırırız. Tasdik aşamasında da nöbet bizdedir: teminatın gerçekten “yeterli” olup olmadığını sorgular, göstermelik güvencelere itiraz ederiz. İşveren tarafında çalıştığımızda ise aynı kuralları bu kez koruyucu kalkan olarak kurarız: personel alacaklarını projenin en üst sırasına yazdırır, teminat yapısını baştan sağlam kurarız — çünkü bu kalemdeki bir zafiyet yalnız tasdiki düşürmez; mühlet boyunca süren işçi hacizleri, işletmenin toparlanma şansını da tüketir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden, somut bir durumda karar vermeden önce güncel düzenlemelerin ve dosya ayrıntılarının birlikte değerlendirilmesi önerilir.