Çekişmeli (Nizalı) Alacak Davaları

Konkordatoda herkesin alacağı tartışmasız değildir. Borçlu “bu borcu kabul etmiyorum” dediği anda, o alacak için ayrı bir hukuk sahnesi açılır: çekişmeli alacak.

Bu dava türü nedir?

Çekişmeli (nizalı) alacak; bildirilen ancak borçlunun kabul etmediği alacaktır. Konkordatoda alacağı çekişmeli hâle getirme yetkisi borçluya aittir. Bunun iki önemli sonucu vardır. Birincisi oylamadadır: çekişmeli ya da geciktirici koşula bağlı alacakların hesaba katılıp katılmayacağına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir (İİK m. 302/6) — bu karar, çoğunluğun oluşup oluşmamasını doğrudan etkileyebilir. İkincisi tahsildedir: tasdik kararında, alacakları çekişmeli kalan alacaklılara isabet edecek paylar ayrılır ve bu alacaklılar, tasdik kararının ilanından itibaren bir ay içinde alacağın varlığını tespit için dava açabilir (İİK m. 308/b). Davayı kazanan, ayrılan paydan projeye göre tatmin edilir.

Bu uyuşmazlık nasıl doğar?

Ticari hayatın dağınıklığı bu davaların ham maddesidir: faturası kesilmemiş teslimatlar, cari hesapta yıllardır yapılmamış mutabakatlar, faiz oranı sözleşmede yazmadığı için iki tarafın farklı hesapladığı bakiyeler, “o malı iade etmiştik” tartışmaları… Borçlu bazen gerçekten haklıdır; bazen de itiraz, oylamadaki dengeyi değiştirmek için stratejik biçimde kullanılır.

Örnek (temsilî): Bir nakliye firması, konkordatodaki müşterisinden olan alacağını kaydettirsin; borçlu ise “son üç seferin hasar bedeli düşülmeli” diyerek tutarın üçte birine itiraz etsin. İşte o üçte birlik dilim çekişmeli alacaktır; oylamada kaderini mahkeme, tahsilde kaderini bir aylık dava belirler.

Süreç adım adım nasıl işler?

1. Bildirim: Alacaklı, ilandan itibaren süresinde alacağını ve dayanaklarını komisere bildirir.
2. İtiraz: Borçlu, kabul etmediği alacağı çekişmeli hâle getirir.
3. Oylama kararı: Mahkeme, çekişmeli alacağın oylamada dikkate alınıp alınmayacağını belirler.
4. Tasdik ve pay ayrılması: Proje tasdik edilirken çekişmeli alacaklara düşecek pay rezerve edilir.
5. Tespit davası: Alacaklı, ilandan itibaren bir ay içinde dava açar; kazanırsa ayrılan paydan, plan şartlarıyla ödenir.

Yaklaşımımız ve çözümümüz

Alacaklı tarafında stratejimiz iki kelimedir: belge ve takvim. Sözleşme, fatura, irsaliye, e-posta yazışmaları ve mutabakat kayıtlarından oluşan bir ispat zinciri kurarız; bir aylık hak düşürücü süreyi dosyaya alarm olarak işleriz, çünkü bu süre kaçarsa en haklı alacak bile rezerve edilen payını kaybedebilir. Borçlu tarafında ise itirazı bir oyalama aracı olarak değil, projenin sağlığını koruyan meşru bir filtre olarak kullanırız: gerçeğe aykırı ya da şişirilmiş kayıtlara güçlü gerekçelerle karşı çıkar; buna karşılık kazanma ihtimali düşük itirazlarla mahkemenin güvenini zedelemekten kaçınırız. Her iki rolde de hedef aynıdır: çekişme, sürecin önünü tıkayan bir düğüm değil, kurallı biçimde çözülen bir ara başlık olsun.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden, somut bir durumda karar vermeden önce güncel düzenlemelerin ve dosya ayrıntılarının birlikte değerlendirilmesi önerilir.