Evlendikten Sonra Kadın Yalnızca Kendi Soyadını Kullanabilir mi?

Yıllarca, kadının evlenince kocasının soyadını alması zorunluydu; dilerse kendi soyadını yalnızca kocasının soyadının önünde kullanabiliyordu. Bu kural, eşitlik tartışmalarının odağındaydı ve Anayasa Mahkemesi’nin güncel bir kararıyla önemli ölçüde değişti.

Kanun ne diyor?

Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi, kadının evlenmekle kocasının soyadını alacağını; ancak yazılı başvuruyla kocasının soyadının önünde önceki soyadını da kullanabileceğini öngörmekteydi. Yani kadının, evlendikten sonra yalnızca kendi (bekârlık) soyadını tek başına kullanması mümkün değildi.

Anayasa Mahkemesi bu kuralı nasıl değerlendirdi?

Anayasa Mahkemesi’nin 22.02.2023 tarihli, E. 2022/155, K. 2023/38 sayılı kararıyla, TMK m. 187’nin “Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır” hükmünün birinci cümlesi iptal edilmiştir. Mahkeme; erkek evlenmeden önceki soyadını tek başına kullanabilirken kadının kullanamamasının, cinsiyet temelinde haklı bir gerekçesi olmayan bir farklı muamele oluşturduğunu ve eşitlik ilkesini (Anayasa m. 10) ihlal ettiğini belirtmiştir. Karar 28.04.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir. Böylece kadın, evlendikten sonra yalnızca kendi soyadını kullanma imkânına kavuşmuştur.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Kadın, evlilikte yalnızca kendi soyadını kullanmayı tercih edebilir; bu artık bir haktır.
• Tercihin nüfus kayıtlarına işlenmesi için, evlendirme sırasında veya sonra nüfus idaresine yazılı başvuru/beyan gerekir.
• Boşanmadan sonra kadının kocasının soyadını kullanmaya devam etmesi (TMK 173) ise ayrı ve menfaat şartına bağlı bir konudur.

Özetle, kadının evlenince kocasının soyadını almak zorunda olması kuralı iptal edilmiştir; kadın artık kendi soyadını tek başına kullanabilir. Uygulama ayrıntıları için nüfus idaresinden güncel usulü öğrenmek yerinde olur.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.