Karşılıksız Çek ve Çek Kanunu (5941 Sayılı Kanun)

Çek, ticari hayatın vazgeçilmez bir ödeme aracıdır. Çekin karşılıksız çıkması hem bir alacak sorunu hem de cezai sorumluluk doğurur. Düzenleme 5941 sayılı Çek Kanunu’ndadır.

Suçun adı ve oluşumu (5941 sayılı Kanun m.5)

Suçun teknik adı, “çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme”dir. Çekin, üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde bankaya ibrazında karşılığının bulunmaması ve “karşılıksızdır” işleminin yapılması hâlinde, hamilin şikâyeti üzerine suç oluşur. Önemli bir nokta: ileri tarihli çekin, üzerindeki tarihten önce bankaya ibrazı cezai sorumluluk doğurmaz.

Yaptırımlar

5941 sayılı Kanun m.5 uyarınca, karşılıksızlığa sebebiyet veren kişi hakkında her bir çekle ilgili olarak binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur; bu ceza, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmeder. Bu, suçun fail bakımından özgü bir suç olduğu (karşılıksızlığa sebebiyet veren kişiye özgü) bir düzenlemedir.

Alacak takibi ve etkin pişmanlık

Çek bir kambiyo senedi olduğundan, alacaklı ayrıca kambiyo senetlerine özgü icra takibiyle alacağını tahsil yoluna gidebilir. Etkin pişmanlık bakımından, karşılıksız kalan çek bedelinin kanuni faiziyle birlikte tamamen ödenmesi hâlinde; yargılama aşamasında davanın düşmesine, mahkûmiyet kesinleşmişse hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Suç, hamilin şikâyetiyle oluşur; ileri tarihli çekin erken ibrazı suç doğurmaz.
• Yaptırım: adli para cezası + çek düzenleme/hesap açma yasağı.
• Çek bedeli faiziyle ödenirse dava düşer ya da hükmün sonuçları kalkar.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.