Mirasın Reddi: Gerçek Ret ve Hükmen Ret (Borca Batık Tereke)

Miras, yalnızca mallardan değil borçlardan da oluşabilir. Mirasçıyı, miras bırakanın borçlarından kişisel sorumluluktan korumak için kanun, mirası reddetme imkânı tanır. Düzenleme TMK m.605 ve devamındadır.

Gerçek ret (TMK m.605/1, m.606)

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Gerçek ret, kural olarak üç ay içinde yapılır (TMK m.606). Bu süre; yasal mirasçılar için mirası (mirasçı olduklarını) öğrendikleri, vasiyetle atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işler. Başvuru, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır; ret beyanı hasımsız olarak tutanağa geçirilir. Ret beyanından dönmek kural olarak mümkün değildir.

Hükmen ret (TMK m.605/2)

Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi (borca batıklığı) açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır; mirasçıların ayrıca beyanda bulunmasına gerek yoktur. Bu durumda üç aylık süre uygulanmaz. Terekenin borca batık olduğunun tespiti davası, kural olarak alacaklılara husumet yöneltilerek ve genellikle asliye hukuk mahkemesinde, bir tespit davası olarak görülür. Bu çerçeve Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 26.4.2023 tarihli, E. 2022/1242, K. 2023/2299 sayılı kararında da ifade edilmiş; mirasçıların TMK m.610’daki aykırılık (mirası benimseme) bulunmadıkça her zaman ödemeden aczin tespitini isteyebileceği, TMK m.606’daki sürenin bu davada uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Mirası benimseyen davranışlara dikkat

Tereke mallarını sahiplenmek gibi davranışlar, mirası örtülü kabul sayılarak ret hakkını ortadan kaldırabilir (TMK m.610). Bu nedenle ret düşünülüyorsa, tereke mallarına ilişkin işlemlerden kaçınmak önemlidir.

Pratikte ne anlama geliyor?

• Gerçek ret: 3 ay, sulh hukuk, hasımsız.
• Hükmen ret (borca batık): süre yok, alacaklılara husumetle, tespit davası.
• Tereke mallarını benimsemek ret hakkını kaybettirebilir.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.